Het geheim van de juwelen van de farao’s

Het geheim van de juwelen van de farao's eindelijk ontluisterd?

Naar de juwelen van de Egyptenaren werd al heel wat interessant opzoekwerk verricht. Vooreerst is er het boek ‘De juwelen van de farao’s’ van Cyril Aldred, dat onder meer schetst hoe juwelen voor farao’s een manier waren om zich van het gewone volk te onderscheiden en hun goddelijke status te bevestigen. In de licentiaatsthesis ‘De juwelen van Qau el Kebir in de koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis te Brussel’ van Christine Verheyden aan de KUL met als promotor professor Harco Willems uit 2004 wordt gepeild naar het belang van deze juwelen.

Van 1923 tot 1925 onderzocht G. Brunton in opdracht van de ‘Egypt Exploration Fund’ de grafvelden van Qau in Opper Egypte. De site Qau El Kebir vormt een onderdeel van de grafvelden van Qau. De opgraving werd betaald door J. Capart, op dat ogenblik conservator van de Egyptische afdeling in de KMKG te Brussel en een deel van de vondst uit 1923 werd overgebracht naar de KMKG.

De datering van deze juwelen was geen simpele opdracht. Christine Verheyden maakte gebruik van het dateringsysteem van Seidlmayer, die een systeem ontwikkelde om de graven toch van een datum te voorzien. De grafvelden van Qau vormen hiervoor de ruggengraat. Voor 6 graven kon er bij Seidlmayer geen datering gevonden worden. Deze graven heeft Christine Verheyden proberen te dateren aan de hand van een vergelijkend onderzoek met andere sites, waar in de graven qua stijl dezelfde juwelen en meer specifiek stilistisch dezelfde amuletten gevonden werden. Enkel het graf 1029, dat twee amuletten van een been bevat zou aan de hand van het vergelijkend onderzoek gedateerd kunnen worden, meerbepaald in fase IIC (9^de dynastie = ca. 2163-2114).

Faience

Dankzij onderzoeker Ivo Quintens kon men het materiaal waaruit de juwelen van Qau el Kebir in de KMKG vervaardigd zijn identificeren. Het meest voorkomende materiaal bij deze juwelen, zowel kralen als amuletten, was faience. Verder waren de kralen en amuletten uit carneool, amazoniet en been (geen ivoor) gemaakt. Quintens ontdekte bovendien dat de beide witte kralen, in collier E6075 uit het graf 1311, van natroliet zijn.

Slijtage

De onderzoekers kwamen ook tot de vaststelling dat de juwelen uit Qau el Kebir allemaal in mindere of meerdere mate onderhevig zijn aan slijtage.

Enerzijds wijzen de slijtagesporen erop dat de juwelen in het dagelijkse leven gedragen werden, wat heeft een weerslag heeft op de betekenis van de juwelen en in het bijzonder de amuletten aan de juwelen.

Maar anderzijds moet dit onderzoek nog uitgebreid worden over een groter aantal juwelen. Het zou ook erg nuttig zijn om een vergelijkende studie uit te voeren op de amuletten uit het Nieuwe Rijk, want er wordt steeds beweerd dat deze speciaal voor de begrafenis gemaakt werden.

Dagelijks leven

Ook heeft Christine Verheyden geprobeerd om aan de hand van de vorige onderzoeken een significante betekenis voor deze juwelen te vinden. Omdat de juwelen al in het dagelijks leven gedragen werden moet haar inziens in het bijzonder voor de amuletten die aan sommige juwelen hangen naar een betekenis gezocht worden die aansluit bij het dagelijks leven en niet bij het leven in het hiernamaals. De informatie over mogelijke betekenissen van amuletten in het dagelijks leven is erg schaars. Het is evenmin eenvoudig een betekenis te vinden voor de colliers die geen amuletten bevatten, omdat in die gevallen enkel een betekenis voor het materiaal waaruit ze vervaardigd zijn gegeven kan worden.

Conclusie: ook in het dagelijks leven gebruikten de oude Egyptenaren dus juwelen en amuletten. De inkoop en verkoop van deze juwelen en amuletten was dan ook een belangrijke handel.

Platina: het duurste edelmetaal van allemaal

De aankoop en inkoop van platina gebeurt niet toevallig, want van de drie edele metalen (goud, zilver en platina) is dit het meest zeldzame, en ook duurste, materiaal ter wereld.
Platina is weliswaar al duizenden jaren bekend en wordt ook al geruime tijd gebruikt als materiaal, maar toch zou het duren tot 1735 voor het als een scheikundig element werd gerangschikt.

Voor de experts

Platina wordt gevormd in magmatisch gesteente, dit meestal in ertsen waarin de platinakorrels te klein zijn om met het blote oog gezien te worden. Er is dan ook heel wat ervaring en technologie noodzakelijk om platina te kunnen opgraven.
Platina kan ook voorkomen in secundaire lagen zoals grindbanken, rivierzand en glaciale afzettingen, dit doorgaans in de vorm van platinakorrels. We vinden platina vooral terug in Zuid-Afrika, Canada, Alaska, Rusland, Australië, Peru en Colombia.

Bestand tegen erosie

Platina is chemisch inert, wat betekent dat het bestand is tegen corrosie en niet aanslaat wanneer het aan de lucht wordt blootgesteld (zoals bijvoorbeeld zilver). Platina is zilvergrijs, witgrijs of wit van kleur, is opaak en heeft een typische metaalglans. De dichtheid is iets hoger dan bij zuiver goud en bijna tweemaal zo dicht als zuiver zilver.

Hoge smelttemperatuur

Een van de redenen waarom platina ondanks de kostbaarheid en weerbaarheid van dit materiaal nog niet zolang door edelsmeden gebruikt wordt, is de hoge smelttemperatuur, die 1773°C bedraagt en aan die temperatuur konden de edelsmeden destijds maat moeilijk geraken. Het is pas diep in de 20ste eeuw dat er voldoende technieken ontwikkeld werden om platina op een comfortabele manier te bewerken.

Gemakkelijk bewerkbaar

Eens je platina gesmolten hebt, is het een relatief gemakkelijk materiaal om mee te werken omdat het zacht is en dus vlotbewerkbaar. De meeste sieraden met platina dateren van na 1920. het wordt vaak gebruikt in ingewikkelde ontwerpen waar het een extra toets aangeeft. Het aankopen en verkopen van platina is dus zeker een te overwegen strategie voor wie graag investeert of recupereert.

Tijdloos materiaal

Het is een tijdloos materiaal dat in de toekomst zeker nog in waarde zal stijgen, geknipt voor zowel moderne ontwerpen als tijdloos klassiek design. Platina oorbellen, ringen, colliers, broches, halssieraden: alle mogelijke juwelen worden alleen maar mooier door een vleugje platina toe te voegen. Platina doet het met name ook erg goed in combinatie met diamanten, waarbij de wederzijdse kleuren en de glamoureuze uitstraling van deze twee notoire materialen elkaar naadloos aanvullen.
De edelsmid met visie weet aan dit fantastisch materiaal bij de creatie van zijn juweel de bijpassende, exclusieve vorm en design mee te geven, gepast voor een edelmetaal dat correspondeert met de grandeur van vorsten en notabelen.