Kroonjuwelen

De Engelse kroon

Kroonjuwelen spreken tot ieders verbeelding. Ze zijn de symbolen van de vorsten, de machtigste figuren op aarde. Er zijn synoniemen, zoals rijksinsigniën en regalia.
Kroonjuwelen is een begrip dat gebruikt wordt voor allerlei juwelen die verbonden zijn aan het koningschap. Vaak spreekt men ook over kroon en scepter als kroonjuwelen, maar dit is eigenlijk niet helemaal juist. De kroonjuwelen zijn een collectie sieraden die aan het koningschap verbonden zijn en verwijzen naar de macht die aan deze titel verbonden is.
Het kan gaan om diademen, ringen, colliers en broches. Vaak wordt per testament vastgelegd dat bepaalde juwelen alleen door de regerende vorst kan worden geërfd en ze zolang de koning niet op de troon zit veilig moeten opgeborgen worden. Kroonjuwelen worden zelden gedragen, alleen bij openbare gelegenheden en doorgaans worden ook kopieën gemaakt/
In een aantal landen, zoals Zweden, is bepaald dat alleen de koning en zijn echtgenote de juwelen mogen dragen. In andere landen is ook gebruik door de andere leden van de Koninklijke Familie toegestaan. Denemarken bezit sieraden die alleen door de Koningin mogen worden gedragen.

Bezit van de vorst

Opmerkelijk bij kroonjuwelen is dat zij bij het overlijden van een koning door diens opvolger in bezit en gebruik worden genomen. Deze bijzondere juwelen mogen dan ook niet als een privé bezit beschouwd worden maar behoren exclusief tot de specifieke functie van de regerende vorst.
Rijksinsigniën waren de voorwerpen die gebruikt werden bij de kroning van de Keizer van het Heilige Roomse Rijk van de Duitse Natie.
Deze rijksinsigniën werden tot 1806 veilig in Neurenberg bewaard en werden voor de kroning naar Frankfurt onder extreme veiligheidsvoorschriften getransporteerd. Sinds 1806 worden zij in Wenen bewaard. Het gaat om meer dan juwelen; ook een codex (een boek) en diverse voorwerpen voor de eredienst zijn rijksinsigniën.

Onschatbare waarde

In Nederland heeft het Huis Oranje Nassau een set kostbare juwelen die in de tijd van Koning Willem III, in 1853, voor het eerst “kroonjuwelen” werden genoemd. Deze juwelen zijn de absolute favoriet van juwelenliefhebbers, want ze vertegenwoordigen een onschatbare waarde.
Eerder sprak men van veeleer van familiejuwelen, huisdiamanten en huisjuwelen. Koningin Anna Paulowna liet noteren dat de juwelen die zij aan haar oudste zoon naliet “alleen door de koningin mochten worden gedragen” en ze stelde strenge regels op om dit gebod na te leven. Deze collecties werden toch geregeld opgedeeld en een deel van de historische sieraden belandde als erfenis of bruidsschat in Zweden, Denemarken, Pruisen, Weimar en Frankrijk (Lodewijk XVII). Pogingen om de collectie te herenigen liepen steeds op een sisser uit.

Voor kroon juwelen worden uiteraard alleen de beste, meest exclusieve edelmetalen en sieraden gebruikt. De waarde is niet in geld uit te drukken, want het gaat om onverhandelbare juwelen met een bijna mythische uitstraling. Zelfs de meest gehaaide meesterdief waagt zich niet aan diefstal van kroonjuwelen omdat hij ze toch nooit te gelde zou kunnen maken.