Antwerpen diamantstad

Meer dan 30.000 mensen in Antwerpen zijn rechtreeks en onrechtstreeks actief in de diamantsector. De vraag die men stelt is hoe is dit nu mogelijk,  want wij hebben geen grondstoffen en wij zijn geen juwelenconsumptiemaatschappij vergeleken met de Verenigde Staten of met het Verre Oosten.

Lodewijck van Berquen

Het antwoord vindt men in de geschiedenis, meer dan 500 jaren terug, toen Brugge een handelsstad was met internationaal karakter met meer dan 60.000 inwoners groter dan Parijs of Londen. Het is via deze stad dat de Portugezen zijde, specerijen en edelstenen komende uit het verre Oosten, naar Europa brachten. In deze stad waren er reeds befaamde edelsteenbewerkers, onder hen de bekende Lodewijck Van Berquem waarvan het bas-reliëf de hoek van de Jezusstraat siert.

Diamantbewerking

Hij heeft de basisprincipes van de diamantbewerking vastgelegd die tot heden nog steeds gebruikt worden. Men zou ook kunnen zeggen dat Hendrik Conscience zijn volk leerde lezen, dat Peter Benoit zijn volk leerde zingen en dat Lodewijck van Berquem de wereld leerde diamantslijpen.

Het is dan ook niet vreemd dat Antwerpen uitgroeide als wereldcentrum voor diamant. Vòòr de tweede wereldoorlog was België het grootste diamantslijpcentrum gevolgd door Nederland (Amsterdam), Duitsland ( Hanaü en Idar Oberstein), Frankrijk (Saint Claude). Toen ik op het vak kwam als leerling in de “Golden Sixties” waren wij nog met een 25.000 diamantbewerkers, in diezelfde periode waren er een 500tal in Bombay. Heden hebben wij als slijpcentra slechts een 2000 diamantbewerkers, in Mumbay, daarentegen zijn er nu een 700 à 800.000.

Daar wij een groot gedeelte van de diamantbewerking verloren hebben, heeft Antwerpen de kaart gespeeld van de nieuwe technologieën. Indien de massaproductie naar de lageloonlanden vertrokken is, worden de mooie dure stenen nog steeds in Antwerpen geslepen. Onze vakkennis opgebouwd door hooggeschoolde vakopleiding en de steun van het onderzoekcentrum van de HRD zorgen ervoor dat Antwerpen steeds een voorsprong blijft behouden. In Lier heeft het onderzoekcentrum voor diamant, diamantbewerkingsapparatuur ontwikkeld. Heden worden de stenen gezaagd door laserstraal, het snijden en het slijpen gebeurt met automatische machines. De studie van het ruw (het bepalen van de vorm, gewichtsverlies en zuiverheid) wordt berekend door computers. De slijperijen worden meer en meer laboratoria met techniekers in witte jas. In Antwerpen worden steeds nieuwe vormen van slijpsel ontworpen, de perfectie van de afwerking staat wereldwijd bekend als “cut in Antwerp”.

Zo heeft men de “Hearts and Arrows” ontworpen die een razend succes boeken in het Verre Oosten en vooral in Japan maar ook in de V.S. Heden worden deze speciale slijpsels ook in Europa geapprecieerd. Er zijn ook typische fantasieslijpsel die nu in de mode zijn gekomen zoals de “Princess cut”, “Markies”, “Smaragdslijpsel” en “Peervorm”.

Slijpsel

In de juwelensector heeft men ook een grote omwenteling gekend de laatste decennia. In deze sector hebben de lageloonlanden ook een deel van de markt afgenomen. Men kan deze twee verschillende sectoren best vergelijken. Net zoals bij het diamantslijpen is voor deze producerende landen, de kwantiteit belangrijker dan de kwaliteit. Een diamantair ziet onmiddellijk aan het slijpsel waar de steen geslepen is geweest: in India, in Israël of in Antwerpen. Zo zal de juwelier u kunnen zeggen of het juweel vervaardigd is geweest in het Verre Oosten, in Antwerpen, Parijs of Italië.

De afwerking, de kwaliteit van de legering, de legering zelf en het zetten zijn zoveel factoren die het verschil maken tussen “fantasiejuwelen” en de “juwelenkunst”. Net zoals in de diamantsector heeft men in Antwerpen juwelenvakscholen waar het beroep wordt aangeleerd volgens de regels van de kunst.

Het is de combinatie tussen een top kwaliteit geslepen diamant en een perfect origineel montuur die het waardevolle juweel zal doen appreciëren.

Een andere belangrijke factor is de “creativiteit”, één van de voornaamste troeven van Europa die moet aangemoedigd worden. Naast Parijs en Milaan staat nu ook Antwerpen bekend als juwelen centrum. De HRD organiseert zijn Diamond Awards net zoals De Beers, maar jaarlijks worden er ook juwelenwedstrijden georganiseerd door de de Antwerpse vakscholen SIHA en door PLE het Europees Parlement van Juwelierscholen, met een twintigtal aangesloten landen, die elk jaar hun congres houden in een van de Europese lidstaten. Dankzij deze nieuwe generatie juwelen ontwerpers zal Antwerpen een belangrijk deel van het cliënteel terug krijgen o.a. diegenen die ontgoocheld zijn over “goedkope juweeltjes” uit het Verre Oosten.

Wij hopen dat de Stad Antwerpen haar steun zal geven aan deze belangrijke troef naast diamant. Toerisme van onze stad moet ook meer de bezoekers sensibiliseren voor een sector die reeds meer dan 5 eeuwen de roem van Antwerpen gemaakt heeft .

Auteur: Eddy Vleeschdrager